Nawyk rozłożony na części pierwsze

Ten post został zainspirowany książką „Atomic Habits” autorstwa James’a Clear.

James Clear twierdzi, że całe nasze życie składa się z nawyków i to właśnie nawyki mają kolosalny wpływ na to, jacy jesteśmy. Nawyki sprawiają, że jesteś zdrowa, zorganizowana, a nawet szczęśliwa. To oczywiście duże uproszczenie.

Nawyki jako fundament naszych działań

Nawyki stanowią fundament, na którym możemy budować całą resztę naszych działań. Badania pokazały, że 40 procent naszych codziennych czynności można zakwalifikować jako nawyki. Na własnym przykładzie wiem, że pewne czynności, które wykonywałam od małego (np. prysznic czy szklanka wody codziennie rano) już tak weszły mi w krew, że nawet się nad nimi nie zastanawiam, tylko je wykonuję. I to jest optymalny poziom nawyku – graniczy z automatyzmem i jednocześnie dostarcza mi korzyści.

Dlatego takie ważne jest, żeby rodzice już od najmłodszych lat stymulowali swoje dzieci do wyrobienia sobie pewnych nawyków.

Jeśli chcemy jednak wdrożyć nawyk jako osoby dorosłe i, co tu dużo mówić, już dość zajęte, z bagażem doświadczeń i uprzedzeń, to warto podejść do tego procesu metodycznie.

Zacznijmy więc od początku i rozłóżmy proces nawyku na części pierwsze. Szczególnie u nas – dorosłych, zwykle jest tak, że gdy coś dobrze zrozumiemy, to łatwiej nam to będzie przyswoić.

Definicja nawyku

Nawyk to małe decyzje lub czynności, które wykonujesz codziennie, często nieświadomie, a które mają relatywnie duży wpływ na to jak wygląda twoje życie i jak się czujesz. Ten wpływ może być zarówno pozytywny jak i negatywny.

Jak działa nawyk - elementy procesu

James Clear zachęca do potraktowania nawyku jako procesu, składającego się z 2 faz: problem i rozwiązanie.
Faza problemu składa się z bodźca i pragnienia, a faza rozwiązania z reakcji i nagrody.

Skutecznie wdrożony nawyk przechodzi wszystkie fazy tego procesu. Odbywa się to mniej więcej tak:

• Bodziec budzi w Tobie pragnienie czegoś.
• Twoja reakcja jest bezpośrednią odpowiedzią na pragnienie.
• Reakcja, z kolei, wiąże się z nagrodą.
• Nagroda może mieć pozytywny lub negatywny wpływ w długim terminie, ale krótkoterminowo zwykle zaspokaja twoje pragnienie, wywołane bodźcem.
• Automatycznie owa nagroda będzie się za każdym razem wiązać z konkretnym bodźcem.

I tu koło się zamyka.

Wszystko fajnie – powiesz. Ale jak ja mam to teraz sobie przetłumaczyć na działanie? No to po kolei.

Bodziec – element kluczowy

Bodziec, jako pierwszy element procesu, jest krokiem najważniejszym, gdyż bez niego nic się nie zadzieje. Warto sobie uświadomić jakie mogą być źródła naszych bodźców.

• Czas (szereg czynności-nawyków, które wykonujesz o określonej porze dnia, np. zawsze po wstaniu myjesz zęby).
• Miejsce (czynności, które wykonujesz, bo znajdujesz się w określonym miejscu czy środowisku; np. przy rozpalonym kominku zawsze pijesz kieliszek wina).
• Wydarzenie poprzedzające (czynności, które wykonujesz w związku z tym co się stało wcześniej, np. zawsze gdy dostajesz powiadomienie, sprawdzasz skrzynkę mailową).
• Stan emocjonalny (czynności, które wykonujesz w związku z jakimś stanem emocjonalnym, często dotyczy to złych nawyków, np. zawsze, gdy jesteś zdenerwowana, sięgasz po papierosa).
• Inni ludzie (czynności, które wykonujesz pod wpływem zachowań innych ludzi, np. zawsze gdy inni domownicy jedzą słodycze, ty robisz to samo).

Już wiesz zatem od jakiego rodzaju bodźców możesz zacząć budować nawyki lub z jakich bodźców wynikają twoje obecne nawyki. Przyjrzyjmy się teraz na konkretnych przykładach jak ten proces wygląda dalej.

Wiedzę na temat procesu nawyku możesz wykorzystać, zarówno chcąc wprowadzić do swojego życia nowy nawyk, jak i chcąc się pozbyć niechcianego. Mam nadzieję, że dzięki zrozumieniu na czym ten proces polega, będzie ci teraz łatwiej go zastosować.

Jeśli potrzebujesz wskazówek i pomysłów jak z sukcesem wdrożyć nowy nawyk krok po kroku, przeczytaj post „Jak wdrożyć nawyk i nie wymięknąć?” .

Zdjęcie Burst z Pexels